Van vastlopen door autisme naar een passende baan

Hoe kleine aanpassingen in het onderwijs en op de werkvloer een verschil kunnen maken.

Er verschijnen regelmatig artikelen in de media over volwassenen met autisme die in eerste instantie vastlopen in hun leven maar uiteindelijk toch hun draai vinden. Recent verscheen een artikel in Trouw (https://www.trouw.nl/binnenland/michiel-tummers-40-liep-door-zijn-autisme-vast-op-de-arbeidsmarkt-nu-heeft-hij-een-baan-in-de-it~b1a0804f/) over Michiel Tummers (40), een man met autisme die jarenlang vastliep op de arbeidsmarkt. Michiel vindt uiteindelijk een baan in de IT. Dit is het klassieke beeld wat mensen hebben van -met name- mannen met autisme. Het is een vooroordeel dat deze groep vooral in de IT werkt of iets met computers doet.

Onderzoek naar werkende mensen met autisme

Het NAR (Nederlands Autisme Register) heeft hier onderzoek naar gedaan en daar kwam uit dat slechts 11 procent van de volwassenen met autisme in de IT-sector werkt. Mensen met autisme werken in diverse sectoren en in heel veel verschillende beroepen. Zo werkt 20 procent in de sector zorg en welzijn en zo’n 13 procent in de publieke sector. Mensen met autisme zijn dus niet oververtegenwoordigd in de IT, maar in de media blijft dit beeld wel bestaan en wordt het keer op keer bevestigd dankzij artikelen zoals dit.

Het verhaal van Michiel Tummers

Ondanks zijn intelligentie en talenten kon hij geen baan of studie volhouden. De belangrijkste redenen waren overprikkeling, sociale druk en gebrek aan structuur. Tijdens zijn studie in Wageningen liep hij vast: “Ik moest er te veel samenwerken. Dat ging me gewoon niet goed af.” In gewone werkomgevingen raakte hij snel overweldigd door geluid, onverwachte situaties en onduidelijke sociale regels. Hij voelde zich niet begrepen door collega’s en leidinggevenden. Dit leidde tot herhaaldelijke uitval en frustratie.

Kleinschalig onderwijs gericht op autisme

Alles veranderde toen Michiel terechtkwam bij ITvitae, een opleidingsinstituut in Amersfoort speciaal voor mensen met autisme of hoogbegaafdheid. Hier vond hij eindelijk wat hij nodig had: kleinschalig onderwijs, duidelijke structuur, persoonlijke begeleiding en begrip voor overprikkeling. De lessen waren overzichtelijk en er was ruimte om op zijn eigen tempo te werken. Na de opleiding stroomde hij door naar een baan als cybersecurityspecialist bij APG, het grote pensioenfonds. Hij werkt er inmiddels enkele jaren en heeft daar inmiddels een vaste contract. In deze rol kan hij zijn sterke kanten inzetten: complexe problemen oplossen, diepgaand analyseren en continu leren. De omgeving houdt rekening met zijn autisme, wat het grote verschil maakt.

Veel last van prikkels, altijd een druk hoofd

Toch zijn er ook dingen vanuit zijn autisme die het leven lastig maken. Michiel moet nog dagelijks omgaan met allerlei uitdagingen. Hij is altijd bang om de plank mis te slaan op sociaal vlak. Hij heeft een strenge, innerlijke stem die geen misstappen verdraagt en die hem op scherp houdt. Ook is het altijd druk in zijn hoofd. Omgaan met prikkels blijft zwaar, ook al is de werkomgeving nu veel beter afgestemd op hem.

De uitdagingen van een druk gezinsleven

Een extra laag uitdaging kwam erbij toen Michiel vader werd van twee kleine kinderen. Het gezinsleven met jonge kids is chaotisch, lawaaierig en onvoorspelbaar. Voor iemand met autisme betekent dit bijna permanente overprikkeling. Geluiden, snelle wisselingen en emotionele intensiteit kosten veel energie. Toch lukt het hem om dit aan te kunnen. Hoe hij dit precies doet, wordt niet duidelijk in dit artikel in Trouw (https://www.trouw.nl/binnenland/michiel-tummers-40-liep-door-zijn-autisme-vast-op-de-arbeidsmarkt-nu-heeft-hij-een-baan-in-de-it~b1a0804f/). De stabiliteit van zijn passende baan en de structuur die hij heeft opgebouwd, geven hem een stevige basis. Hij voelt zich nu “geland” en doet volwaardig mee aan het leven. Wellicht dat deze basis voor voldoende stabiliteit zorgt om met alle prikkels om te gaan.

Talenten vanuit autisme

Michiels verhaal laat zien hoe belangrijk een goede match is tussen mens en omgeving. Veel mensen met autisme hebben talenten zoals een goed analytisch vermogen, creativiteit en oog voor detail. Deze kunnen goed van pas komen in allerlei beroepen. Niet alleen in de IT of in technische beroepen. De traditionele werkvloer is vaak niet ingericht op de behoeften van mensen met een neurodivergent brein zoals autisme, hoogbegaafdheid, ADHD of ADD.

Speciale trajecten zoals ITvitae bewijzen dat gerichte ondersteuning en begrip wonderen kunnen doen. Het werkt niet om mensen zoals Michiel aan te passen aan de wereld, maar om de wereld rondom hem wat meer autisme-proof te maken.

Een hobbelige weg naar succes

Zijn weg naar succes was niet zonder hobbels. Overprikkeling, een druk hoofd en sociale onzekerheid blijven aanwezig, zeker nu hij ook vader is. Maar door bewuste keuzes – een passende opleiding, een passende baan en erkenning van zijn beperkingen – heeft hij een leven opgebouwd waarin hij is gaan bloeien. Hopelijk is Michiel een inspirerend voorbeeld voor anderen die vastlopen door autisme. Met de juiste ondersteuning is een stabiele carrière en een fijn gezinsleven wél mogelijk.

-

Illustratie: Hester van de Grift (https://hester-vandegrift.blogspot.com/)

-

Dit stuk verscheen als eerste op Substack. Volg Stienke de Jager daar. (https://coachingbijautisme.substack.com/)

Wil je sparren over dit onderwerp (werk en autisme)? Neem gerust contact met me op via haar website Coachingbijautisme.nl (http://www.coachingbijautisme.nl/).

-----------------------------------------------------------------------------------------

Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.

Abonneren kan direct via het inschrijfformulier (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89775/pagina/abonneren.html), opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines (http://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89779/pagina/e-magazine.html).