Een grootschalige Canadese studie heeft aangetoond dat perfecte therapietrouw aan antipsychotische medicatie bij mensen met schizofrenie gepaard gaat met een halvering van het risico op een auto-ongeluk. De onderzoekers suggereren dat artsen en beleidsmakers op het gebied van rijgeschiktheid rekening zouden kunnen houden met medicatietrouw bij de beoordeling van de rijgeschiktheid van deze patiënten. Het onderzoek is recent gepubliceerd in het Canadian Medical Association Journal.
De studie, uitgevoerd in British Columbia, Canada, gebruikte gegevens uit administratieve gezondheids- en verkeersregisters. In totaal werden 1130 verkeersongevallen geanalyseerd, waarbij 1001 mensen met schizofrenie als bestuurder betrokken waren tussen 2001 en 2016. Alle deelnemers hadden in de twee jaar voorafgaand aan hun ongeval antipsychotica voorgeschreven gekregen als ambulante patiënten.
Halvering van het risico
Door de mate van medicatietrouw te meten via het aantal herhaalrecepten in de 30 dagen voorafgaand aan het ongeval (de “pre-crash”-periode), en dit te vergelijken met een controleperiode van 30 dagen precies een jaar eerder, konden de onderzoekers het effect van therapietrouw in kaart brengen. Uit de analyse bleek dat volledige therapietrouw geassocieerd was met 50% minder kans op een ongeval, vergeleken met weinig of geen therapietrouw. Deze resultaten golden over de hele linie, ongeacht geslacht, leeftijd of geschiedenis van middelenmisbruik.
Schizofrenie en rijgedrag
Wereldwijd lijden ongeveer 19,8 miljoen mensen aan schizofrenie. De aandoening wordt gekenmerkt door hallucinaties, wanen, verward denken en verminderde cognitieve functies – factoren die het veilig besturen van een voertuig ernstig kunnen belemmeren. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat bestuurders met schizofrenie twee keer zoveel kans hebben op een verkeersongeluk als mensen zonder de aandoening. In een case-reeks werd zelfs vastgesteld dat 32% van de onbehandelde patiënten ernstige psychomotorische stoornissen vertoont die hen rijongeschikt maken.
Hoewel antipsychotica het functioneren van mensen met schizofrenie doorgaans verbeteren – bijvoorbeeld op het vlak van aandacht, besluitvorming en verslavingsgedrag – kleven er ook risico’s aan het gebruik van vooral oudere middelen, zoals slaperigheid of bewegingsstoornissen. Daarom was het, aldus de onderzoekers, belangrijk om met een gedegen onderzoek te toetsen of therapietrouw ook daadwerkelijk leidt tot veiliger rijgedrag.
Balans tussen veiligheid en autonomie
Politie-inspecteurs gaven aan dat in 43,5% van de ongevallen de toestand van de bestuurder – zoals psychische klachten, maar ook alcoholgebruik – meespeelde. Dat onderstreept het belang van een zorgvuldige afweging bij de beoordeling van rijgeschiktheid, schrijven de onderzoekers. Ze benadrukken dit dilemma: “Een rijbewijs intrekken is ingrijpend en raakt de zelfstandigheid van mensen. Maar als iemand zonder medicatie niet veilig kan rijden, is het onze verantwoordelijkheid om ongelukken te voorkomen.”
Conclusie
Deze studie levert volgens de onderzoekers overtuigend bewijs dat therapietrouw aan antipsychotica bij schizofrenie niet alleen de psychische gezondheid ten goede komt, maar ook de verkeersveiligheid vergroot. Voor artsen, patiënten én beleidsmakers is dit belangrijke informatie in de complexe afweging tussen individuele vrijheid en publieke veiligheid.
John A. Staples et al: Antipsychotic treatment adherence and motor vehicle crash among drivers with schizophrenia: a case–crossover study. CMAJ June 09, 2025 197 (22) E612-E619
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
