De komende weken bekijkt Christiaan Vinkers, psychiater en professor Stress and Resilience in Psychiatry, verkiezingsprogramma’s op hun plannen voor de geestelijke gezondheidszorg. Neutraal en inhoudelijk: wat staat er wél, wat ontbreekt er en hoe realistisch zijn de voorstellen? Hij trapt af met CDA.
CDA en mentale gezondheid: intenties en lacunes
Bij het CDA valt op dat mentale gezondheid nadrukkelijk in beeld is. Het programma spreekt over een “menselijke ggz” die uitgaat van gemeenschap en nabijheid, over vroege interventie en veerkrachtprogramma’s op school, werk en in de wijk, en over outreachende bemoeizorg voor mensen die zorg mijden. Ook samenwerking in de keten krijgt aandacht: zorgtrajecten mogen niet stilvallen bij een verjaardag of postcodegrens. Daarnaast neemt het CDA positie in tegenover commerciële zorgaanbieders en private equity: meedraaien in diensten, strengere eisen en geen excessieve winsten. Bij jongeren is er aandacht voor de mentale impact van social media en voor digitale weerbaarheid in het onderwijs.
Ook rond arbeid en verzuim zijn er voorstellen. Het CDA wil het stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid herzien, met nadruk op preventie, snellere interventie en duurzame re-integratie. Dat raakt direct aan psychisch ziekteverzuim, al wordt de koppeling met de ggz en de rol van de arbozorg niet expliciet gemaakt.
Dat zijn relevante accenten. Maar er blijven gaten: een visie op demedicaliseren ontbreekt, net als een uitgewerkt financieringsmodel voor de zware GGZ (bijvoorbeeld lumpsum of regionaal). En hoewel ziekteverzuim wordt benoemd, is er geen concreet plan voor betere samenwerking tussen ggz en arbozorg.
Conclusie: het CDA laat zien dat mentale gezondheid ertoe doet en zet op onderdelen de juiste toon. De open vraag blijft of er genoeg middelen, capaciteit en visie zijn om wachttijden en psychisch verzuim daadwerkelijk terug te dringen.
Hieronder heb ik citaten en mijn reflectie verzameld:
Citaten
Het CDA erkent in het verkiezingsprogramma dat mentale gezondheid en de ggz structurele aandacht nodig hebben. Hieronder de belangrijkste passages.
Een menselijke ggz
“We maken werk van een menselijke ggz die uitgaat van vertrouwen, gemeenschap en nabijheid.”
Sympathiek geformuleerd, maar vooral een open deur. Hoe dit concreet wordt gerealiseerd, blijft onduidelijk.
Vroege interventie en veerkracht
“We willen vroege interventie en het voorkomen dat mentale problemen te zwaar worden. We investeren in programma’s op school, werk en in de wijk om mentale veerkracht te versterken.”
Dit sluit goed aan bij onderzoek: vroeg ingrijpen helpt. Het is positief dat preventie expliciet wordt benoemd. Tegelijk is onduidelijk of dit structureel en substantieel wordt gefinancierd.
Bemoeizorg en verward gedrag
“We willen dat er vaker ‘bemoeizorg’ kan worden aangeboden voor mensen die zorg mijden en mensen met onbegrepen of verward gedrag. Privacyregels moeten in acht worden genomen, maar mogen geen belemmering vormen.”
Een concreet en zinvol voorstel. Outreachend werken kan escalatie voorkomen, mits juridisch en praktisch goed ingebed.
Wachttijden en organisatie
“We organiseren de ggz rondom mensen. We dringen wachttijden terug, onder andere door een beter gemixte samenstelling tussen zwaardere en lichtere patiënten, wachtlijstbemiddeling, innovatieve vormen van behandeling en ervaringsdeskundigen.”
Een herkenbare agenda, maar vooral organisatorisch. Er wordt niet gesproken over uitbreiding van capaciteit of opleidingsplaatsen. Daardoor is onzeker of dit substantieel bijdraagt aan kortere wachttijden.
Samenwerking in de keten
“Betere samenwerking tussen huisartsen, ggz-aanbieders en sociale ondersteuning in de wijk is essentieel. Zeker bij complexe problemen moeten zorgtrajecten niet stilvallen bij een verjaardag of postcodegrens.”
Een terecht punt: discontinuïteit schaadt patiënten. Maar regie en uitvoeringsmacht worden niet uitgewerkt.
Commerciële aanbieders en private equity
“Commerciële zorgaanbieders, zoals commerciële huisartsenketens of private ggz-aanbieders, dienen mee te draaien in de reguliere weekend- en nachtdiensten. We stellen aan zorgaanbieders en financiers van met name private equity-partijen extra eisen die waarborgen bieden voor langjarig commitment en kwaliteit van bestuurders. We willen geen excessieve winsten en beloningen in de zorg.”
Een duidelijke boodschap richting commerciële partijen. Verplichte diensten kan ook helpen om tekorten te verlichten. De vraag blijft wel hoe streng de uitvoering wordt.
Jeugd en social media
“Social media hebben op veel jongeren een grote mentale impact, zoals angst, depressieve gevoelens, een negatief zelfbeeld en een lagere tevredenheid over hun leven. (…) We pleiten voor heldere richtlijnen om ouders en leerkrachten te ondersteunen met een aanpak, en willen een verplicht lespakket digitale geletterdheid en weerbaarheid.”
Geen rücksichtslos verbod, maar richtlijnen en educatie. Een genuanceerde aanpak, al hangt de effectiviteit af van uitvoering.
Gezonde basis bij jeugd
“Gezond leven is deel van een goede basis bij het opgroeien. Centra voor Jeugd en Gezin, kinderopvangcentra en scholen krijgen meer mogelijkheden om gezond leven – bewegen, eten, mentaal – in te bedden in hun aanpak, zoals de 1000 dagen-aanpak.”
Een brede visie op gezondheid en preventie. Relevant, maar ook hier ontbreken concrete middelen.
Wat ontbreekt in de visie
Naast deze passages vallen ook lacunes op:
Demedicaliseren: nergens een visie op de grens tussen “normaal” en “abnormaal” psychisch lijden, of hoe medicalisering kan worden voorkomen.
Financiering zware ggz: geen voorstel om complexe, langdurige ggz te bekostigen via lumpsum of regionale budgetten. Structurele continuïteit blijft daardoor onzeker.
Arbozorg en psychisch verzuim: het CDA benoemt wel de stijging van ziekteverzuim en WIA-instroom en pleit voor preventie, snellere interventie en duurzame re-integratie, maar de koppeling met de ggz en de rol van bedrijfsartsen blijft uit.
Conclusie
Het CDA legt belangrijke accenten: preventie, veerkracht, bemoeizorg, samenwerking, jeugd en social media, én strengere eisen voor commerciële aanbieders. Dat is positief en inhoudelijk relevant. Tegelijk ontbreken fundamentele keuzes rond demedicaliseren, bekostiging van zware ggz en de rol van arbozorg bij psychisch verzuim.
De richting is sympathiek, maar zonder stevige uitwerking, middelen en fundamentele keuzes blijft het onzeker of de plannen de structurele problemen van de ggz daadwerkelijk helpen oplossen.
Lees hier het hele CDA-verkiezingsprogramma.
-
Christiaan Vinkers over:
Verkiezingsprogramma CDA
Verkiezingsprogramma VVD
Verkiezingsprogramma GroenLinks-PvdA
Verkiezingsprogramma PVV
Verkiezingsprogramma BBB
Verkiezingsprogramma ChristenUnie
Verkiezingsprogramma D66
Verkiezingsprogramma NSC
-
Bron + foto: Christiaan Vinkers op LinkedIn
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
