Verplicht leesvoer voor iedereen die op een of andere manier te maken heeft met- of een rol speelt in de geestelijke gezondheidszorg. Johan Atsma recenseert Gekkenkennis. Inleiding in Mad studies van Grietje Keller.
Geen betere uitgeverij dan Tobi Vroegh voor het uitbrengen van Gekkenkennis... Een recensie mag natuurlijk geen reclame maken, doch nuchter en rationeel het boek dat aan de orde is beschrijven en mogelijk en indien wenselijk ook beoordelen. Dat zal ik dan ook zeker doen. Maar een beetje extra aandacht voor uitgeverij Tobi Vroegh mag wel eens een keer. Zowel schrijfster als uitgeverij staan voor emancipatie. Of zoals Grietje Keller ergens schrijft: “Dus niet over hoe gekken zich kunnen aanpassen aan de maatschappij , maar hoe de huidige maatschappij veranderd kan worden om eerlijker te zijn en prettiger te zijn voor alle mensen.” Uitgeverij en schrijfster dragen hun steentje daar aan bij met dit boek en dat mag best eens benadrukt worden…
In Gekkenkennis neemt Grietje Keller het op voor mensen die als client in de psychiatrie verzeild zijn geraakt. Keller wil naar een ander denken daarover: “Maar eigenlijk heeft iedereen op een of andere manier te maken met de psychiatrie. Het aanwezige mentalisme heeft voor iedereen een waarschuwende functie: als je niet in de pas loopt en voor gek wordt verklaard, hoor je er niet meer bij.” En van een dergelijke overtuiging moeten we af. Daarbij hanteert ze het denken dat van oorsprong in Canada is ontwikkeld onder het begrip ‘Mad studies’. Wat dat denken inhoudt, daar wordt in een negental zeer leesbare hoofdstukken vorm aan gegeven.
Keller schrijft haar boek vanuit een onbehagen bij het psychiatrisch systeem dat zorgt voor stigmatisering. Stigmatisering van mensen die Keller het liefst ‘mensen met psychische ingewikkeldheden’ noemt en ook aarzelt ze niet om het woord ‘gek’ te gebruiken. Taal speelt een belangrijke rol, dat wordt gaandeweg het boek in allerlei aspecten duidelijk.
Zo ook het begrip diagnose en diagnosticeren… Daaraan wordt een heel hoofdstuk gewijd, de geschiedenis van diagnostiek in de ggz wordt aangestipt, de rol van de DSM natuurlijk en de nadelen die diagnostiek kan bewerkstelligen. Diagnostiek die stigmatiserend kan werken en ondertussen onmisbaar is in het systeem van de zorg. Zonder diagnose geen geld…
Daarna is er uitgebreid aandacht voor de geschiedenis van de gekkenbeweging, een tegenbeweging die internationaal is gaan groeien en onder andere tot het begrip Mad studies heeft geleid. “Oftewel: emancipatiebewegingen en -studies plaatsen kanttekeningen bij de afspraken over wie er wel en niet mee mogen doen. (…) Als je volgens deze regels geen volwaardige speler bent, kan je twee dingen doen: óf je aanpassen, het spel van de machthebbers meespelen en daar het meeste uit zien te halen; óf vragen stellen bij de regels van het spel en die proberen te veranderen. Ik denk dat Mad Studies over de tweede optie gaat. Dus niet over hoe Gekken zich aan kunnen passen aan de huidige maatschappij, maar hoe de huidige maatschappij veranderd kan worden om eerlijker te zijn en prettiger te zijn voor alle mensen.”
In Nederland vindt je dat emancipatoir denken onder andere terug in de Stichting Perceval, mede door Grietje Keller opgericht. https://www.stichtingperceval.nl/
De overige hoofdstukken over mentalisme, normen rondom werk en productiviteit die kunnen leiden tot uitsluiting en onderdrukking van kritische geluiden, het denken buiten het medisch model zoals de Gekkenbeweging dat voorstaat en de rol die racisme en witte privileges speelt binnen het denken over psychiatrische problematiek geven een helder en uitgesproken beeld van het denken over gekte waarover heen telkens de schaduw valt van de essentiële vraag wat gekte nou eigenlijk is, hoe gek is gek? Keller neemt je in haar schrijven mee en zet je als lezer aan het denken. Daarmee nodigt ze je uit tot reflecteren op je eigen overtuigingen. Uiteindelijk is er ook nog aandacht voor seksualiteit: “Ik weet eigenlijk niet zo goed het verschil tussen waanzin en verliefdheid.” Het hoofdstuk draait om een verrassende constatering: ”Te’ veel, ‘te’ weinig en/of de ‘verkeerde’ vorm van seks: psychiatrie heeft de rol van religie overgenomen bij het veroordelen van de ‘verkeerde’ hoeveelheden en vormen van seks.”
Het mag duidelijk zijn, Gekkenkennis. Inleiding in Mad Studies van Grietje Keller heeft veel te zeggen en zet daarmee aan tot denken en wellicht ook tot doen, of je het nou wil of niet. Verplicht leesvoer voor iedereen die op een of andere manier te maken heeft met- of een rol speelt in de geestelijke gezondheidszorg.
-
Grietje Keller – Gekkenkennis. Inleiding in Mad studies
Uitgeverij Tobi Vroegh in samenwerking met Stichting Perceval, Amsterdam
208 pagina’s incl noten en bibliografie
prijs: € 22,50
ISBN 978 9493 44 1064
-
Lees ook andere recensies van Judith de Roos en Johan Atsma
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
