EHealth: hype of hulpverlening van de toekomst?

maandag 22 juni 2015

In het najaar van 1993 gaf een Amerikaan mij zijn visitekaartje waar behalve de gebruikelijke gegevens een voor mij onbegrijpelijke code op stond. “Dit wordt in Europa nog niet gebruikt”, legde de eigenaar mij uit, “maar dat zal binnenkort wel komen.” Het was zijn email-adres. Najaar 1993.

De ontwikkelingen zijn hard gegaan. De ontwikkeling van het programma Eliza in de jaren zestig daargelaten (lees over Eliza de column van Alexander Waringa) was het Nederlandse Interapy van Alfred de Lange vlak voor de eeuwwisseling één van de eerste bedrijven die het internet gebruikte voor therapeutische doeleinden. Zijn team ontwikkelde een strak protocol, in eerste instantie voor mensen met posttraumatische stressklachten en later ook voor burnout-preventie. Interapy was succesvol, het Nederlandse concept bleek uniek in de wereld en vooral, het bleek te werken. Soms zelfs beter dan face-to-face contacten, volgens sommigen.

Niet iedereen was zo enthousiast. Het NRC tekende in 1999 uit de mond van het NIP op: "Het Nederlands Instituut van Psychologen wijst vooralsnog alle individuele hulpverlening via Internet af. Maar ik denk wel dat we er nog eens opnieuw naar moeten kijken''. Koudwatervrees?

Ondanks het negatieve advies van het Nederlands Instituut voor Psychologen is therapie via internet tegenwoordig booming business. Voor elke diagnose is een digitale interventie, elke GGZ-instelling van enig formaat heeft zijn eigen eHealth-platform, er zijn talloze bedrijven die in meer of mindere mate ‘iets’ met eHealth doen, het aantal variaties in vorm is legio. Elders in dit magazine een poging tot overzicht. Let wel, een poging.

Een jaar geleden publiceerden we in GGZTotaal een artikel over eHealth. Al snel werd duidelijk dat het fenomeen wel iets meer verdiende dan één artikel. Vandaar dit themanummer. Maar met het samenstellen van dit themanummer kwamen twee problemen aan het licht.
De eerste: eHealth is niet één fenomeen, het zijn er tientallen. Van obscure ICT bedrijfjes tot prominente GGZ-instellingen, iedereen stort zich op de markt. De mogelijkheden van het internet blijken vervolgens veelzijdig. We kennen mailcontact, digitale vragenlijsten, sites met psycho-educatie, mobiele apps, etcetera. Het is volstrekt onoverzichtelijk. Pogingen vanuit de wetenschap en de overheid om één en ander in kaart te brengen, zijn tot op heden op niets uitgelopen. Zelfs ons is het niet gelukt.
De tweede: hulpverleners zijn soms wat conservatief en angstig. De ‘jongens van de ICT-bedrijfjes’ zien vooral mogelijkheden en zijn niet altijd onder de indruk van de systemen waar de GGZ mee werkt, of zich bewust van de regelgeving waar de GGZ mee te maken heeft. Dat geeft spanning, remt en geeft veel onduidelijkheid over de toekomst. De wereld kan er morgen zomaar opeens heel anders uitzien. Of dat meer of minder internet betekent is met geen mogelijkheid te zeggen. Wat vandaag trending topic is, kan morgen hopeloos verouderd zijn. En andersom: de doodlopende weg van gisteren kan morgen opeens een nieuwe markt hebben gevonden.

Mijn dochters gebruiken Facebook en What’s app, soms Instagram. Mail gebruiken ze alleen voor semi-officiële berichten als sollicitaties en school. En bij contact met senioren.
Over tien jaar zal ik mijn visitekaartje aan een Amerikaan geven. Op zijn fronsende wenkbrauwen zal ik reageren met: “Dat gebruiken wij soms nog in Europa. Jullie hadden dat vroeger ook.”

Reageren op dit artikel? Mail dan naar:

ingezonden@ggztotaal.nl