8 aanbevelingen voor het maken van betere apps die zelfmanagement in de ambulante GGZ ondersteunen

maandag 22 juni 2015

Digitale zorg maakt grote sprongen in de zorgwereld. De Geestelijke Gezondheidszorg loopt voor in het gebruik van digitale zorg, alleen wordt het nog niet zo grootschalig gebruikt. Er zijn ontzettend veel apps die geschikt kunnen zijn in de blended behandeling, aan de hoeveelheid ligt het niet. Wat wel een probleem is, is dat de toepassingen niet goed aansluiten bij de wensen en behoeften van de eindgebruiker. In dit onderzoek zijn dat de cliënten en behandelaren in de ambulante GGZ. Dit is een gemiste kans, want het gebruik van digitale zorg kan zelfmanagement goed ondersteunen. Dat is tevens de opdracht die vanuit het ministerie duidelijk is meegegeven aan zorgorganisaties.

Onderzoek
Dit onderzoek is, als afsluiting van mijn studie, uitgevoerd bij Redmax, dat zag dat menig implementatie vastloopt op de gebruiksvriendelijkheid van de oplossing. Meer adoptie kan gerealiseerd worden door producten te maken die beter aansluiten bij de cliënt. Reden dus om met de cliënt en de behandelaar om de tafel te gaan zitten om hun wensen en behoeften te achterhalen. 

De wensen en behoeften van de cliënt en de behandelaar
De wensen en behoeften van cliënten en behandelaren in de ambulante GGZ zijn aan de hand van enquêtes, interviews en gebruikerstesten achterhaald. Een cliënt noemt in een interview bijvoorbeeld:

“Ik kan door middel van gerichte vragen beter inschatten of ik een goede of een slechte dag had. Niet door middel van het aangeven van een rood of een groen balkje.”

Juist deze doelgroep heeft iets nodig om zijn voortgang goed te kunnen monitoren en ook naast de behandeling bezig te zijn met herstel. De techniek die dit mogelijk maakt bestaat. Het enige wat er nu nog moet gebeuren is dat bestaande digitale toepassingen daadwerkelijk verbeterd worden.

Het resultaat van dit gebruikersonderzoek geeft dan ook een aantal richtlijnen waaraan een digitale toepassing moet voldoen. Deze richtlijnen geven een ontwerper of ontwikkelaar houvast om een app te ontwikkelen die echt aan de wensen en behoeften van de cliënt en de behandelaar voldoet. Hierdoor wordt de kans op adoptie groter.

8 voorwaarden
Deze checklist kan gebruikt worden om te controleren of digitale zorgtoepassingen voldoen aan de wensen en behoeften van cliënten in de ambulante GGZ.

• Toegang bieden tot behandelgegevens en –inzichten
  Door de cliënt toegang te bieden tot gegevens, metingen en voortgang, kan de cliënt zien waar bepaalde valkuilen zitten en waardoor het komt dat er bijvoorbeeld een terugval plaatsvindt. Een cliënt noemde:
  “Ik wil de correlatie tussen activiteiten en mijn stemming kunnen zien, zodat ik er ook echt iets aan kan doen.”
• Aansluiten bij het vermogen van de GGZ cliënt
  Elke GGZ cliënt is anders en heeft andere voorkeuren. Daarom is het belangrijk rekening te houden met het vermogen van de cliënt. Hierin kan onderscheid gemaakt worden tussen het mentale vermogen en het fysieke vermogen. Het vermogen van een cliënt met een alcoholverslaving is bijvoorbeeld anders dan het vermogen van een cliënt met een depressie.
• Weinig tijd buiten de ambulante behandeling in beslag nemen
  Als het te veel tijd kost om gegevens in te voeren in een toepassing, zal dit negatieve invloed hebben op de motivatie van de gebruiker. Als het naast de reguliere behandeling bijvoorbeeld langer duurt dan vijf minuten om gegevens in te vullen, zou de cliënt af kunnen haken. 
• Altijd een vorm van hulp kunnen bieden wanneer de cliënt dat nodig heeft
  Waar de cliënt ook is, het moet voor hem/haar altijd duidelijk zijn dat hij in de toepassing hulp aangeboden krijgt. De toepassing moet ook altijd een vorm van hulp kunnen aanbieden. Dit kan bijvoorbeeld door te laten zien dat er contactpersoon online is of door informatie aan te bieden op het juiste moment. Wanneer deze richtlijn gebruikt wordt in de praktijk neemt de toegevoegde waarde voor de cliënt toe en zal het gebruik stijgen.
• De cliënt motiveren door aansporen en aanmoedigen
  De cliënt kan gemotiveerd worden door hem aan te moedigen. Er kan bijvoorbeeld een spelelement of beloningstechniek toegevoegd worden, mits dit past bij het persoonlijke profiel en de diagnose van de cliënt. 
• Inzicht bieden tijdens het behalen van de behandeldoelen
  Door het digitaal maken en het inzichtelijk maken van behandeldoelen, wordt er altijd toegang geboden tot de voortgang en niet alleen wanneer er een face-to-face behandeling plaats vindt. Dit stimuleert de cliënt om de doelen te behalen.
• Het bieden van een ‘veilige’ omgeving voor de cliënt
  De cliënt moet in de omgeving van de toepassing niet bang zijn om aan te geven dat het niet goed met hem gaat of hulp nodig heeft. Het moet zichtbaar zijn voor de cliënt wat er met de gegevens die hij invult gebeurt.
• Zelfstandigheid tijdens zelfmanagement aanbieden
  Zelfstandigheid kan bijdragen aan de motivatie van de cliënt. Dit kan worden aangeboden door de gebruiker niet tot acties te verplichten en door de verantwoordelijkheid bij de gebruiker te leggen. De trigger tot het daadwerkelijk uitvoeren van gedrag is hierbij wel erg belangrijk.Uit onderzoek blijkt dat de behandelaar een cruciale motiverende factor is bij de cliënt om daadwerkelijk aan de slag te gaan. 

“Mijn behandelaar moet mij motiveren om actief deel te nemen aan een behandeling, niet een app.”

Conclusie
De conclusie van dit onderzoek is dat er bij veel digitale zorgtoepassingen tot nu toe nog onvoldoende rekening wordt gehouden met de specifieke wensen van de cliënt. Elke cliënt is anders en heeft andere voorkeuren, daar moet in een digitale toepassing rekening mee gehouden worden. Niet elke cliënt heeft behoefte aan een moodmeter, en niet elke cliënt wordt geholpen door een beloningssysteem. De digitale toepassing moet eigenlijk afgestemd kunnen worden per cliënt. Dit zal bijdragen aan de motivatie van de cliënt, waardoor het effect van het gebruik van digitale zorg op de behandeling groter zal zijn.

Reageren op dit artikel? Mail dan naar: 

ingezonden@ggztotaal.nl

Naar het e-magazine

Bekijk het archief

Rozanne Eigenraam is bijna afgestudeerd van de studie communication & media design in Utrecht en heeft zich gespecialiseerd in User Experience Design. Door de minor toegepaste psychologie is haar interesse gewekt om gebruiksvriendelijke producten te bedenken voor de geestelijke gezondheidszorg. Deze afstudeeropdracht heeft ze uitgevoerd in opdracht van Redmax.