Onderzoekers van onder meer Pro Persona, de Radboud Universiteit en het Radboudumc publiceerden in augustus 2026 in BMC Psychiatry het studieprotocol voor de DeFEAD65 -studie. Deze grote studie onderzoekt of exposuretherapie, gegeven door daartoe getrainde poh’s-ggz in de huisartsenpraktijk, een effectieve behandeling kan zijn voor ouderen met een angststoornis.
Angststoornissen komen op alle leeftijden voor en brengen een aanzienlijke ziektelast met zich mee. Bij ouderen blijven ze echter vaak onbehandeld. En wanneer er wél behandeld wordt, gebeurt dat overwegend met medicatie — meestal antidepressiva of benzodiazepines — terwijl juist deze middelen bij ouderen risico’s met zich mee kunnen brengen, zoals valgevaar en geheugenproblemen. Opvallend is dat het merendeel van de ouderen bij psychische klachten de voorkeur geeft aan psychotherapie boven medicatie. Toch wordt die voorkeur in de praktijk lang niet altijd gevolgd, onder meer door wachtlijsten en drempels bij de doorverwijzing naar gespecialiseerde ggz.
Exposuretherapie
Exposuretherapie geldt als de meest effectieve behandeling voor angststoornissen. Bij deze aanpak worden mensen — stap voor stap en op een veilige manier — blootgesteld aan de situaties of prikkels waar zij bang voor zijn, zodat zij ervaren dat hun angst vermindert en dat de gevreesde uitkomst uitblijft of draaglijk is. De onderzoekers willen weten of deze behandeling ook goed en effectief kan worden aangeboden binnen de huisartsenpraktijk, door de praktijkondersteuner huisarts geestelijke gezondheidszorg (poh-ggz). In Nederland heeft vrijwel iedereen toegang tot een huisarts, wat de huisartsenpraktijk een laagdrempelige en goed bereikbare plek maakt om ouderen met angstklachten te helpen.
Ageism
De DeFEAD65+-studie is een zogeheten cluster-gerandomiseerde studie: hele huisartsenpraktijken worden willekeurig ingedeeld in een van twee groepen. In de ene groep krijgen ouderen (65 jaar en ouder) met een angststoornis exposuretherapie; in de andere groep ontvangen zij de gebruikelijke zorg. De behandeling bestaat uit acht sessies van dertig minuten, verspreid over twaalf weken. De poh’s-ggz die de exposuretherapie geven, worden hiervoor getraind en werken volgens een vast protocol. Deelnemers worden een jaar lang gevolgd.
Naast het effect op de angstklachten kijken de onderzoekers ook naar de kosteneffectiviteit, de kwaliteit van leven en naar bijkomende depressieve klachten. Daarnaast onderzoeken zij welke factoren de behandeling meer of minder effectief maken — bijvoorbeeld de rol van leeftijdsbeelden (ageism) bij zowel patiënten als zorgverleners — en via welke mechanismen exposuretherapie precies werkt.
Veelbelovend
Omdat het hier om een studieprotocol gaat, zijn er nog geen resultaten; die volgen na afronding van de studie. Wel is de opzet veelbelovend. Als exposuretherapie door de poh-ggz effectief blijkt, zou dit een waardevolle aanvulling kunnen zijn op de bestaande richtlijnen voor de behandeling van angststoornissen bij ouderen — en een manier om deze groep beter te bereiken, dichter bij huis en aansluitend bij hun eigen voorkeur voor psychotherapie.
Bron: NedKAD (Nederlands Kenniscentrum Angst, Dwang en Depressie)
----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou!
GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
