Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Radboud Universiteit Nijmegen hebben aangetoond dat psychopaten moeite hebben om dreiging en gevaar te herkennen en hierop te reageren, maar wel angst kunnen voelen. Decennia lang is juist het ontbreken van angst bij individuen met psychopathie naar voren gebracht als kenmerk voor het ontstaan van risicogedrag. Sylco Hoppenbrouwers (VU), Erik Bulten en Inti Brazil (Radboud Universiteit ) beoordeelden theorieën en gegevens van onderzoek naar hersenen en gedrag met betrekking tot angst en psychopathie. Daaruit blijkt dat psychopathische individuen vooral moeite hebben met het herkennen van dreiging en gevaar. Er was echter geen bewijs dat bij psychopaten de bewuste ervaring van angst werd beïnvloed. De resultaten zijn gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschrift Psychological Bulletin.
In hun studie onderzochten Hoppenbrouwers, Bulten en Brazilië de mogelijke relatie tussen angst en psychopathie bij volwassenen. Hun definitie van angst was gebaseerd op de nieuwste kennis uit de cognitieve neurowetenschappen. Op basis hiervan ontwikkelden ze een model dat een onderscheid maakt tussen de hersenmechanismen die betrokken zijn bij het automatisch herkennen van dreiging en de mechanismen die betrokken zijn bij het generen van de bewuste ervaring van angst. Met behulp van dit model analyseerden ze verschillende theorieën van wetenschappers tot ruim 200 jaar terug (1806). Hieruit bleek dat slechts één wetenschapper de correcte definitie van angst had gebruikt en als kenmerk van psychopathie had toegepast.
Angst is niet afwezig in psychopathische individuen
Ook in de hersenen blijken gebieden die betrokken zijn bij de ervaring van angst minder consistent aangedaan te zijn bij psychopathische individuen dan eerder werd aangenomen. Ook hieruit blijkt dat de angst niet compleet ontbreekt bij psychopathische individuen. De hersengebieden die het herkennen van gevaar mogelijk maken functioneerden bij psychopathische individuen wel degelijk slechter. In een extra onderzoek naar de vijf andere basisemoties werd vastgesteld dat er beperkingen in de ervaring van blijdschap en woede zijn bij mensen met psychopathie, maar het gebrek aan samenhang in de huidige literatuur sluit het doen van generaliserende uitspraken uit.
Nieuwe model ook toepasbaar op andere stoornissen
Het onderzoek van Hoppenbrouwers, Bulten en Brazilië is het eerste wetenschappelijke bewijs dat automatische en bewuste emotionele processen binnen één stoornis gescheiden kunnen worden. Bovendien is hun model niet alleen toepasbaar op psychopathie, maar kan ook worden gebruikt om voor onderzoek naar angst- en stemmingsstoornissen. Inti Brazil: “Waar psychopathische individuen kunnen lijden aan een disfunctioneel dreigingssysteem, kunnen mensen met bijvoorbeeld een posttraumatische stressstoornis een hyperactief dreigingssysteem hebben, waardoor ze veel angst voelen”. Sylco Hoppenbrouwer bevestigt: ”Als gevolg van ons onderzoek, zullen invloedrijke theorieën die een prominente rol toewijzen aan het ontbreken van angst in de psychopathie, moeten worden heroverwogen. Dergelijke herbeoordelingen van crucialeconcepten zullen leiden tot een grotere precisie in onderzoek en de klinische praktijk die uiteindelijk zorgen voor meer gerichte en effectievere behandelingen”.
Bron: VU
