Succes hebben en gerespecteerd worden; dat wil toch iedereen? Narcisten gaan echter een stap verder. Hun motivatie om sociale status na te streven is zo sterk dat het andere behoeften overschaduwt, zoals het onderhouden van hechte relaties. Narcisten stellen alles in het werk om hun gewenste sociale status te bereiken en te behouden. Zijn ze daarin succesvol, dan wenden ze zich tot zelfverheerlijking. Wanneer hun sociale status wordt bedreigd, kunnen ze uithalen, anderen de schuld geven of hun toevlucht nemen tot bedreigingen en intimidatie. In onze prestatiegerichte samenleving is het zoeken naar status diepgeworteld. Dit kan narcistisch gedrag vanaf de kindertijd voeden en versterken. Een sterke maatschappelijke focus op statuswinst- en verlies, kan ertoe leiden dat mensen de wereld steeds meer gaan behandelen als een arena voor meedogenloze statusconcurrentie.
Dat stelt ontwikkelingspsycholoog Stathis Grapsas. Hij legde de motivaties en het gedrag van narcisten vast in het Status Pursuit in Narcissism (SPIN) -model, dat schetst hoe narcisten sociale situaties benaderen, hoe ze de gewenste status vinden en hoe ze zich gedragen om deze te bereiken. Er zijn grofweg twee strategieën te onderscheiden: zichzelf verheerlijken of anderen naar beneden halen. Uit het onderzoek blijkt ook dat narcisten op weg naar de top vaak het eigenbelang vooropstellen ten koste van het groepsbelang.
Stathis Grapsas verdedigt zijn proefschrift, getiteld Motivational Underpinnings of Narcissism op 2 september om 13.30 uur aan Tilburg University.
Kindertijd
De inzichten uit het SPIN-model bieden aanknopingspunten voor verder onderzoek naar motivatie en zelfregulerende processen van narcisten. Het streven naar status wordt overal in de samenleving bevorderd; van ouders die hun kinderen prijzen voor hun prestaties tot sportteams die status ontlenen aan competitie en bedrijven waarin het streven naar een toppositie het hoogste doel is.
Het empirische onderzoek van Grapsas toont aan dat narcisme al in de kindertijd en jong-volwassenheid verband houdt met een relatief sterke neiging om plezier te ervaren van statuswinst en ongenoegen van statusverlies. Toekomstig onderzoek kan licht werpen op de implicaties van deze affectieve afhankelijkheid van status en helpen begrijpen waarom sommige mensen narcistischer worden dan anderen.
Bron: Persbericht Tilburg University
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijffomulier, Opgeven van je mailadres is voldoende.
Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
