Een recent gepubliceerde studie bevestigt nog eens de ingrijpende en langdurige impact van jeugdtrauma op de mentale gezondheid van volwassenen. De bevindingen van de Italiaanse onderzoekers wijzen uit dat ervaringen van misbruik of verwaarlozing in de kindertijd sterk samenhangen met verhoogde stress, depressie, angst en zelfs het risico op suïcide op latere leeftijd. Vooral de manier waarop volwassenen dagelijkse stress inschatten en beleven — ook wel stress appraisal genoemd — blijkt in dit verband een belangrijke schakel.
Stress appraisal verwijst naar de manier waarop iemand een stressvolle situatie beoordeelt of interpreteert. Het gaat dus niet alleen om wat er objectief gebeurt, maar vooral om hoe iemand dat ervaart: is het een bedreiging, een uitdaging, of iets wat beheersbaar is? De term komt uit de cognitieve stress-theorie van psycholoog Richard Lazarus, die in de stress appraisal twee stappen onderscheid: de primaire beoordeling (primary appraisal, ”Is deze situatie gevaarlijk, schadelijk of uitdagend voor mij?”) en de secundaire beoordeling (secondary appraisal:”Heb ik de middelen om hiermee om te gaan?”)
Eerdere onderzoeken
Het is zeker niet de eerste keer dat het verband tussen trauma’s of verwaarlozing in de kindertijd en de mentale gezondheid op latere leeftijd wordt onderzocht. Veel voorafgaand onderzoek bevestigde deze samenhang. De vraag van de onderzoekers was dan ook niet zozeer óf er een verband was, maar wat de onderliggende mechanismes zijn die vanuit een jeugdtrauma leiden naar een kwalitatief mindere mentale gezondheid op latere leeftijd.
Twee sessies
In deze prospectieve studie namen 273 volwassenen deel, met een gemiddelde leeftijd van 38 jaar. Er namen iets meer vrouwen dan mannen deel, 85% van de deelnemers was blank. De deelnemers vulden online vragenlijsten in tijdens twee sessies met een tussenperiode van één week.
Tijdens de eerste sessie werden gegevens verzameld over demografie, eventuele jeugdtrauma’s (zoals emotioneel, fysiek en seksueel misbruik of verwaarlozing), sociaal netwerk, sociaaleconomische status en suïcidegerelateerde ervaringen. In de tweede sessie werden symptomen van depressie en angst, stressbeleving, gevoelens van verlies en het gevoel opgesloten te zitten gemeten, evenals de inschatting van de dagelijks ervaren stress.
Significant samenhangen met een slechtere mentale gezondheid
Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat hogere scores op de Childhood Trauma Questionnaire (CTQ) significant samenhangen met een mindere mentale gezondheid, zoals blijkt uit verhoogde stress, depressieve klachten, angstgevoelens, gevoelens van afwijzing en het gevoel opgesloten te zitten. Daarbij bleek ook dat jeugdtrauma’s indirect aan deze klachten bijdragen door verhoogde stressbeleving en subjectieve stress.
=> Jeugdtrauma’s voorspellen significant hogere niveaus van stressbeleving, depressie, angst, gevoelens van verlies en het gevoel opgesloten te zitten.
=> Stress appraisal en waargenomen stress fungeerden als belangrijke mediatoren in de relatie tussen jeugdtrauma en latere mentale problemen.
=> Na correctie voor factoren als sociale steun, subjectieve sociaaleconomische status en poging tot suïcide in het verleden bleef het verband bestaan.
Vroege behandeling cruciaal
Hoewel jeugdtrauma’s zich in het verleden afspelen, reiken de gevolgen ver tot in het volwassen leven. Deze studie maakt duidelijk dat niet alleen de herinneringen zelf, maar ook de manier waarop volwassenen omgaan met stress, bepalend is voor hun mentale gezondheid. Een trauma verdwijnt niet vanzelf — maar met gerichte hulp kan de impact wel worden verzacht.
De auteurs van het onderzoek benadrukken daarom het belang van hun bevindingen. Volgens hen onderstrepen de onderzoeksresultaten de blijvende invloed van jeugdtrauma op de mentale gezondheid en het suïciderisico op volwassen leeftijd. Deze invloed wordt deels verklaard door hoe mensen stress inschatten en ervaren in hun dagelijks leven.
Door meer inzicht te krijgen in de onderliggende mechanismen, zoals stress appraisal en waargenomen stress, kunnen toekomstige interventies effectiever gericht worden op het verminderen van de schadelijke gevolgen van jeugdtrauma. significant samenhangen met een mindere mentale gezondheid. Preventie en vroegtijdige behandeling zouden hierbij een cruciale rol kunnen spelen.
Wang L, Keyworth C, O’Connor DB: Effects of childhood trauma on mental health outcomes, suicide risk factors and stress appraisals in adulthood.
PLoS One 20(6): e0326120. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0326120 (2025)
-----------------------------------------------------------------------------------------
Vind je dit interessant? Misschien is een abonnement op de gratis nieuwsbrief dan iets voor jou! GGZ Totaal verschijnt tweemaal per maand en behandelt onderwerpen over alles wat met de ggz te maken heeft, onafhankelijk en niet vooringenomen.
Abonneren kan direct via het inschrijfformulier, opgeven van je mailadres is voldoende. Of kijk eerst naar de artikelen in de vorige magazines.
